do góry

Kamienica nr 15 (XVII w./1891)

Kamienica powstała w XVII w. w stylu barokowym. W 1879 r. na jej tyłach zbudowano oficynę, a w 1891 r. dokonano istotnej przebudowy wnętrz na parterze oraz zmian w elewacji. W 1946 r. na tyłach domu postawiono niewielki budynek gospodarczy.

Townhouse no. 15 (17th cent./1891)

The building was erected in the 17th century in the baroque style. In 1879 an annexe was built in its backyard. In 1891 the ground floor interiors were significantly remodelled and the elevation of the building was changed. In 1946 an outbuilding was erected at the rear of the house.

Czytaj więcej

Kamienica powstała w XVII w. jako szczytowa budowla barokowa z elementami klasycystycznymi. W 1825 r. nabyli ją kupiec Karol Wolf z małżonką Fryderyką za 1150 talarów. Na posesji znajdowały się wówczas jedynie dwa budynki: frontowy dom mieszkalny oraz budynek tylny z pralnią.

W 1848 r. zmarł Karol Wolf, pozostawiając żonę Fryderykę oraz dopisaną do własności córkę Adelheid z jej mężem Józefem Cioromskim i dziećmi. Jednak rok później, w 1849 r., nieruchomość kupili za 4000 talarów kupiec Samuel Juedel Landsberg z żoną Ewą. W następnych latach do rynkowej posesji dopisywano kolejnych współwłaścicieli, synów Landsberga. W 1857 r. Samuela Juedela (syna), w 1862 r. Juliusza, w 1873 r. Mojżesza i w 1877 r. Salomona. Właścicielem firmy pozostawał jednak Samuel Juedel Landsberg.

W 1879 r. na posesji wzniesiono oficynę, zaprojektowaną przez mistrza budowlanego Eduarda Steina. Natomiast istotnej przebudowy kamienicy przyrynkowej dokonał już Juliusz Landsberg, który w 1883 r. spłacił rodzeństwo i stał się jedynym właścicielem posesji z zabudową. W 1891 r. Eduard Stein przygotował mu projekt przebudowy, która zmierzała m.in. do wydzielenia osobnego wejścia do sklepu. Aby tego dokonać, zwężono sień i główne wejście do budynku, poszerzając tym samym lokal handlowy, do którego wykonano osobne drzwi w fasadzie. Jednocześnie obniżono poziom podłogi na parterze, a dawne piwnice zasypano. Oprócz tego Stein zaaranżował nową klatkę schodową, która częściowo zajęła też komórki w środkowym trakcie budynku. W międzyczasie, na podwórzu ustawiono również niewielką pralnię i remizę, które dziś już nie istnieją. Niemniej jednak, co najważniejsze, przebudowa domu z lat 90. XIX w. nie doprowadziła do zmiany jego układu oraz ornamentyki fasady, zaaranżowanej jeszcze w XVII w.

W 1922 r. właścicielem posesji został Izrael Landsberg, który zmarł w 1930 r., a w 1933 r. wdowa po nim – Metha, sprzedała nieruchomość Marii i Antoniemu Polewiczom, którzy byli jej właścicielami aż do II wojny światowej.

W 1942 r. starania o kamienicę począł czynić Kurt Gross, właściciel usytuowanej po sąsiedzku kamienicy nr 16. Grossowi zależało na przejęciu kamienicy, aby mógł powiększyć swoją aptekę. Koncepcję tę popierał nawet okręgowy radca medyczny, wskutek czego Gross kupił posesję za niespełna 4000 marek. Cena była tak niska, gdyż odjęto wysoki stopień zużycia 300-letniego budynku. Po 1945 r. własność wróciła ponownie w ręce Antoniego Polewicza, który jeszcze w 1946 r., na miejscu rozebranej pralni i remizy, zbudował parterowy budynek gospodarczy. Rok później Polewicz odgrodził parcelę murowanym parkanem od ul. Aptekarskiej. Natomiast dwie dekady później dokonano jeszcze uzupełnienia tynków i odświeżenia elewacji.

Zgodnie z decyzją konserwatorską z 15 stycznia 1971 r. kamienica znalazła się w rejestrze zabytków pod numerem 539/1252.

 

dr hab. Miron Urbaniak, prof. nadzw.

Instytut Historyczny UWr

Bibliografia:

1     Archiwum Państwowe w Lesznie, Akta miasta Leszno.

2     Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu Delegatura w Lesznie, Ewa Kręglewska-Foksowicz, Kamienica Rynek nr 15. Rozpoznanie historyczno-konserwatorskie, Poznań 1976/77.

3     Komolka Mirosława, Sierpowski Stanisław, Leszno. Zarys dziejów, Poznań 1987.

4     Kręglewska-Foksowicz Ewa., Sztuka Leszna, Poznań 1981.

5     Urbaniak Miron, Modernizacja infrastruktury miejskiej Leszna w latach 1832–1914, Poznań 2009.