do góry

Na zakończeniu obecnej ul. Królowej Jadwigi (dawniej noszącej nazwę Długa Nowa – Lange Neugasse) w linii dawnych fortyfikacji miejskich istniała niegdyś furta. Została ona założona prawdopodobnie równocześnie z budową wspomnianych fortyfikacji w l. 1636-1639, aby zapewnić wygodną komunikację między miastem a nowo wówczas założonym cmentarzem gminy ewangelicko-reformowanej (Braci Czeskich i kalwinów), użytkowanym czasowo zapewne także przez luteran (dzisiejszy Park im. J. Johnstona). Z racji funkcji przejście to zyskało nazwę Furty Zmarłych (Todten Pforte) – tędy bowiem poruszały się kondukty pogrzebowe (podobną funkcję miała tzw. Furta Kościelna, wykonana w 1699 r. w nowo wybudowanym murze przy kościele św. Krzyża, szczęśliwie zachowana do dziś).

 

Czytaj więcej

Warto wspomnieć, że tuż obok przejścia, po stronie zachodniej, znajdował się jeden z ośmiu tzw. dwuramienników wzmacniających fortyfikacje miejskie – czyli dwubocznych występów w wale, ułatwiających obronę w razie ataku nieprzyjaciela. W XVIII w. we wnętrzu tego dwuramiennika zbudowano budynek, który po przebudowie służył w XIX w. jako lazaret wojsk pruskich (silnie przekształcony i podwyższony, dotrwał on do dziś i nosi obecnie adres pl. J. A. Komeńskiego 2).

Furta funkcjonowała do schyłku XIX w., gdy zniwelowano wały i zasypano fosę miejską.

Dokładny jej wygląd nie jest nam znany, gdyż nie zachowała się żadna ikonografia dla tego fragmentu miasta sprzed przełomu XIX i XX w. Posiadamy tylko dość ogólnikowe XVIII- i XIX-wieczne przekazy kartograficzne, które sugerują, iż był to prostokątny budynek wstawiony w linię wału, z przelotem bramnym w części zachodniej i pomieszczeniem strażniczym od wschodu. Można mieć nadzieję, że przyszłe badania archeologiczno-architektoniczne pod nawierzchnią ul. Królowej Jadwigi przyniosą więcej informacji o tym mało znanym elemencie zabudowy dawnego Leszna.