do góry

Kamienica nr 14 (XVIII w./2. poł. XIX w./1905/1934)

Kamienica powstała zapewne w XVIII w. w stylu barokowym. W drugiej połowie XIX w. dom został przebudowany, ale wewnątrz pozostawiono część elementów o barokowym pochodzeniu. Kolejna poważna przebudowa nastąpiła w 1905 r., a dotyczyła elewacji – uproszczonej i wzbogaconej elementami neorenesansowymi, kondygnacji parteru oraz dachu. W okresie międzywojennym doszło do następnych zmian na parterze, a w fasadzie zlikwidowano m.in. barokowy portal.

Townhouse no. 14 (18th cent./2nd part of 19th cent./1905/1934)

The building was probably erected in the 18th century in the baroque style. In the second half of the 19th century the house was remodelled with some original baroque elements retained in the interior. Another serious alteration took place in 1905, covering the roof, the ground floor and the elevation of the building which was simplified and decorated with neo-Renaissance details. During the interwar period the ground floor was remodelled and the baroque portal was removed from the facade.

Czytaj więcej

Kamienica nr 14 (XVIII w./2. poł. XIX w./1905/1934)

Kamienica powstała w XVIII w. jako szczytowa budowla barokowa. Jeszcze w XVIII stuleciu, a mianowicie w 1780 r., ówczesny właściciel – Martin August Zugehör sprzedał dom z posesją Marii Zuzannie Stein za 1650 talarów. Na początku XIX w. na parceli, oprócz domu frontowego, znajdowały się także oficyna, będąca skrzydłem bocznym kamienicy, niewielkie podwórko, letnia kuchnia oraz budynek tylny, wykorzystywany jako spichlerz.

W 1858 r. kupiec żydowski Wolf Nehab odkupił posesję z zabudową od współwłaścicieli, czyli Marii Stein oraz kupca Abrahama Zobela z Osiecznej. Za jego czasów doszło do poważnej przebudowy i nadbudowy domu, który z układu szczytowego zyskał formę kalenicową. Wewnątrz pozostały jednak pierwotne sklepienia, w dużej mierze także historyczne rozplanowanie pomieszczeń.

W latach 90. XIX w. nowym właścicielem posesji został syn poprzedniego, kupiec Julius Nehab, który zainicjował szereg poważnych prac budowlanych. Doszło do nich w 1905 r., a autorem projektów był leszczyński mistrz budowlany Konrad Wittig. W wyniku tych prac zmieniono aranżację fasady m.in. w obrębie handlowego przyziemia, wprowadzając tu prostokątne okna wystawowe po obu stronach sieni, skasowano również nadproża okienne na piętrze. Wewnątrz budynku translokowano klatkę schodową, a w tylnym trakcie podniesiono poziom podłogi. Interwencja budowlana nie ominęła również konstrukcji dachu, gdzie dokonano zmian w więźbie dachowej, dzięki czemu udało się wygospodarować dodatkowe pomieszczenia na poddaszu.

W 1912 r. nowym właścicielem nieruchomości został kolejny kupiec żydowski, mianowicie Hugo Cohn. Dla niego, wraz z końcem zaborów, zmodernizowano fasadę domu, wprowadzając jej uproszczenia w postaci zmniejszenia obramień okien na piętrze oraz likwidacji płycin podokiennych. Dalszych niekorzystnych zmian w fasadzie dokonano już w okresie międzywojennym, w czasach kiedy właścicielem od 1922 r. był już kupiec Józef Rzepka. To dla niego w 1934 r. zlikwidowany został oryginalny barokowy portal. Zastąpiło go jeszcze jedno okno wystawowe z wejściem do sklepu, a równocześnie przesunięto ścianę działową pomiędzy lokalem handlowym a sienią.

W latach okupacji nastąpiła częściowa rozbiórka oficyny w strefie wykonanej z muru pruskiego. Po 1945 r. nie dokonywano żadnych poważniejszych prac budowlanych. Dopiero z okazji Centralnych Dożynek w 1977 r. przeprowadzono istotniejsze interwencje budowlane, m.in. na osi fasady przywrócono dawny otwór wejściowy, a za nim na nową zaaranżowano historyczną sień budynku.

W dniu 17 września 1970 r. kamienica znalazła się w rejestrze zabytków pod numerem 523/1236.

 

dr hab. Miron Urbaniak, prof. nadzw.

Instytut Historyczny UWr

Bibliografia:

1     Archiwum Państwowe w Lesznie, Akta miasta Leszno.

2     Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu Delegatura w Lesznie, Ewa Kręglewska-Foksowicz, Kamienica Rynek nr 14. Rozpoznanie historyczno-konserwatorskie, Poznań 1976/77.

3     Komolka Mirosława, Sierpowski Stanisław, Leszno. Zarys dziejów, Poznań 1987.

4     Kręglewska-Foksowicz Ewa., Sztuka Leszna, Poznań 1981.

5     Urbaniak Miron, Modernizacja infrastruktury miejskiej Leszna w latach 1832–1914, Poznań 2009.