do góry

 Kamienica nr 2 (2. poł. XVIII w./XIX w./1897/1901)

Kamienica powstała w drugiej połowie XVIII w. w stylu klasycystycznym. W XIX i na początku XX w. była kilkakrotnie przebudowywana oraz rozbudowywana; ostatni raz jeszcze w latach 70. XX w. W 1927 r. stała się siedzibą Miejskiej Kasy Oszczędności w Lesznie, a po 1945 r. Banku PKO.


Townhouse no. 2 (second half of 18th cent./19th cent./1897/1901)

The building was erected in the second half of the 18th century in the Greek revival style. In the 19th and 20th centuries the townhouse was remodelled and expanded several times, the last time in the 1970s. In 1927 the building hosted the Municipal Savings Bank, and after 1945 – the General Savings Bank.

Czytaj więcej

Kamienica powstała prawdopodobnie w drugiej połowie XVIII w. w stylu klasycystycznym, zajmując już wówczas, a przynajmniej od przełomu XVIII i XIX w., dwie sąsiadujące z sobą parcele. W 1801 r. posesja, w skład której wchodziły: dom mieszkalny z dużą stajnią, dom tylny, dwie mniejsze stajnie i budynek gospodarczy, została kupiona przez kupca Ernsta Kellera za sumę 3000 talarów reńskich. W 1839 r. Keller odsprzedał zabudowaną posesję za 3500 talarów kupieckiemu małżeństwu Samuelowi Gottliebowi i Henriecie Schubertom. Około 1860 r. doszło do pierwszej poważniejszej interwencji budowlanej, a mianowicie dokonano nadbudowy stajni w podwórzu.

W 1877 r. kamienica wraz z sąsiednimi budynkami stała się własnością kupca Antoniego Górczyńskiego. Dla niego w 1891 r. lokalny mistrz budowlany Franz Feuer opracował projekt zmian w obrębie okien wystawowych budynku frontowego. Z kolei w 1892 r. zaprojektował podwyższenie i przebudowę północnego skrzydła bocznego, będącego budynkiem gospodarczym względnie stajnią, wskutek czego przekształcono je w mieszkalną oficynę. Kilka lat później, w 1897 r., rozebrano fachwerkową stajnię od strony ul. Słowiańskiej, a na jej miejscu postawiono murowaną oficynę mieszkalną, zespoloną integralnie z właściwą kamienicą. Oficyna została zaaranżowana w konwencji stylistycznej zbliżonej do domu mieszkalnego, a zatem w duchu neoklasycyzmu.

Na początku XX w., w 1901 r., Feuer przygotował kolejny projekt architektoniczny, czyli przebudowę i rozbudowę tylnego budynku, od strony ul. Tylnej. Został on zintegrowany z niedawną oficyną od ul. Słowiańskiej, a w jego narożniku wyniesiono wieżyczkę z wysokim czterospadowym dachem oraz iglicą. W tym budynku urządził Górczyński m.in. rozlewnię wina dla swojego sklepu i winiarni na parterze kamienicy. Warto może dodać, że sklepy i winiarnia zajmowały praktycznie cały parter kamienicy i oficyny od strony ul. Słowiańskiej, a zatem Górczyński prowadził bardzo poważny handel.

Po śmierci Górczyńskiego w latach 20. XX w. kamienica została sprzedana i stała się własnością Miejskiej Kasy Oszczędności w Lesznie, do czego doszło w 1927 r. W związku z tak poważną zmianą funkcji domu, w 1928 r. na parterze dokonano przemurowania świateł okien wystawowych, które zostały poważnie zmniejszone, zaś w piwnicy umiejscowiono skarbiec banku. Na piętrze znalazła się część administracyjna i mieściły się tu w większości biura. W czasie II wojny światowej w piwnicach zorganizowano publiczny schron przeciwlotniczy. Po 1945 r. kamienica stała się własności Powszechnej Kasy Oszczędności, a dziś w budynku znajduje się oddział PKO BP S.A.

Ostatnich poważniejszych prac budowlanych dokonano na posesji na krótko przed Centralnymi Dożynkami w 1977 r. Wówczas przebudowano południowe skrzydło boczne od ul. Słowiańskiej. Na piętrze pojawiła się kawiarnia, a na parterze bar szybkiej obsługi. Równocześnie wlot do ul. Tylnej zamknięto bramą przejazdową, która w kondygnacji piętra stała się przedłużeniem kawiarni.

W dniu 2 maja 1991 r. kamienica została wpisana do rejestru zabytków pod numerem 1183/A.

dr hab. Miron Urbaniak, prof. nadzw.

Instytut Historyczny UWr

Bibliografia:

1     Archiwum Państwowe w Lesznie, Akta miasta Leszno.

2     Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu Delegatura w Lesznie, Ewa Kręglewska-Foksowicz, Kamienica Rynek nr 2. Rozpoznanie historyczno-konserwatorskie, Poznań 1976/77.

3     Komolka Mirosława, Sierpowski Stanisław, Leszno. Zarys dziejów, Poznań 1987.

4     Kręglewska-Foksowicz Ewa., Sztuka Leszna, Poznań 1981.

5     Urbaniak Miron, Modernizacja infrastruktury miejskiej Leszna w latach 1832–1914, Poznań 2009.